Yaklaşık 92 bin kişinin 28 yıl boyunca takip edildiği araştırma, düzenli zeytinyağı tüketimi ile bazı hastalıkların riski arasında dikkat çeken bir ilişki ortaya koydu. Çalışmada günde yaklaşık 7 gram, yani yarım çorba kaşığı zeytinyağı tüketenlerde kalp ve damar hastalığı, kanser, nörodejeneratif hastalık ve akciğer hastalığı riskinin daha düşük olduğu görüldü. Uzmanlar ise zeytinyağının yalnızca miktarına değil, türüne de dikkat edilmesi gerektiğini belirtiyor. Peki günde yarım kaşık zeytinyağı ne işe yarıyor, hangi hastalıkların riskini azaltıyor ve fazlası zararlı mı?
Günde yarım kaşık zeytinyağı hangi hastalıkların riskini azaltıyor?
Amerikan Kardiyoloji Koleji Dergisi'nde yayımlanan araştırmada yaklaşık 92 bin kişinin 28 yıllık takip sonuçları incelendi. Araştırmada neredeyse hiç zeytinyağı tüketmeyenlerle günde yaklaşık 7 gram zeytinyağı tüketen kişiler karşılaştırıldı.
Elde edilen sonuçlara göre günlük yaklaşık 7 gram zeytinyağı tüketenlerde kalp ve damar hastalığı riski yüzde 19 daha düşük bulundu. Aynı grupta kanser riski yüzde 17, nörodejeneratif hastalık riski yüzde 29 ve akciğer hastalığı riski yüzde 18 daha düşük olarak kaydedildi.
Araştırmanın dikkat çeken noktalarından biri, oldukça küçük görünen bir miktarın uzun dönemli sağlık sonuçlarıyla ilişkilendirilmesi oldu. Ancak bu sonuçlar zeytinyağının tek başına hastalıkları önlediği anlamına gelmiyor. Beslenme düzeninin bütünü, yaşam tarzı ve diğer sağlık faktörleri de sonuçlarda rol oynayabiliyor.
Zeytinyağının türü neden önemli, sızma zeytinyağı daha mı faydalı?
Kardiyoloji ve İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Nevrez Koylan, zeytinyağı tüketiminde miktar kadar ürünün türünün de önem taşıdığını belirtti. Koylan, farklı ve geniş katılımcı gruplarında benzer sonuçların elde edilmesinin zeytinyağının kalp ve damar sağlığı açısından önemini desteklediğini ifade etti.
Uzmanın dikkat çektiği çalışmalardan biri de PREDIMED araştırmasının 2026 başında yayımlanan analizi oldu. Kalp ve damar hastalığı riski yüksek 7 binden fazla kişinin beslenme kayıtlarının değerlendirildiği analizde, polifenol bakımından zengin sızma zeytinyağının rafine zeytinyağına kıyasla daha geniş bir hastalık grubuyla ilgili daha güçlü koruyucu sonuçlarla ilişkilendirildiği aktarıldı.
Bu kapsamda kalp krizi, inme, kalp yetmezliği ve atriyal fibrilasyon gibi kalp-damar sorunları öne çıktı. Koylan ayrıca Amerikan Kalp Derneği'nin 2026'da yayımladığı beslenme rehberinde zeytinyağının, soya ve kanola yağı gibi doymamış yağ kaynaklarıyla birlikte doymuş yağların yerine tercih edilebilecek seçenekler arasında yer aldığını belirtti.
Zeytinyağı kalp ve damar sağlığını nasıl destekliyor?
Zeytinyağının kalp ve damar sağlığı üzerindeki etkisinin birden fazla mekanizmayla bağlantılı olabileceği belirtiliyor. Prof. Dr. Nevrez Koylan, zeytinyağının iltihaplanmayı ve damar sertliği oluşumunu azaltmaya yardımcı olabileceğini ifade etti.
Bunun yanı sıra zeytinyağının bağırsaklardaki mikroorganizmaların sağlıklı dengesini ve damarların iç yüzeyinin işlevini destekleyebildiği aktarıldı. Kolesterol ve trigliserit düzeyleri üzerinde olumlu etkiler oluşturabileceği, insülin kullanımını destekleyerek kan şekeri kontrolüne katkı sağlayabileceği ve tansiyon üzerinde düşürücü etki gösterebileceği belirtildi.
Özellikle sızma zeytinyağında bulunan polifenoller, ürünün diğer zeytinyağı türlerinden ayrılan özellikleri arasında gösteriliyor. Ancak zeytinyağının sağlıklı yağ olması, sınırsız tüketilebileceği anlamına gelmiyor.
Zeytinyağının fazlası zararlı mı, günde ne kadar tüketilmeli?
Zeytinyağının ölçülü tüketilmesi gerektiğine dikkat çeken Koylan, her 1 gram zeytinyağının yaklaşık 9 kalori içerdiğini hatırlattı. Bu nedenle günlük enerji ihtiyacının üzerinde tüketim, toplam kalori alımını artırarak kilo artışına yol açabiliyor.
Uzman, aşırı zeytinyağı tüketiminin trigliserit düzeylerinin yükselmesine de neden olabileceğini belirtti. Günlük zeytinyağı tüketimi için önerilen üst sınırın 2 çorba kaşığı, yani yaklaşık 25-30 gram olduğu ifade edildi.
Günlük 2 bin 500 kalorilik beslenme düzeninde ise tüm yağlardan alınan enerjinin yaklaşık 350-400 kaloriyi, toplam yağ tüketiminin de 40-50 gramı aşmaması gerektiği aktarıldı.
Dolayısıyla araştırmada dikkat çeken miktar yaklaşık 7 gram, yani yarım çorba kaşığı zeytinyağı olurken, uzman değerlendirmelerinde tüketimin toplam beslenme düzeni içerisinde ele alınması gerektiği vurgulanıyor.
Zeytinyağı tüketiminde nelere dikkat edilmeli?
Zeytinyağını beslenmesine dahil etmek isteyenlerin öncelikle tüketilen toplam yağ ve kalori miktarını dikkate alması gerekiyor. Zeytinyağının türü açısından ise özellikle sızma zeytinyağı öne çıkıyor.
Araştırma sonuçları, zeytinyağı tüketimi ile bazı hastalıkların daha düşük riski arasında ilişki bulunduğunu gösteriyor. Bununla birlikte sonuçlar, zeytinyağının kanser veya kalp-damar hastalıklarını kesin olarak önlediği şeklinde yorumlanmamalı. Sağlıklı beslenme düzeni, fiziksel aktivite ve kişisel sağlık koşulları birlikte değerlendirilmeli.
