İran siyasetinin reformist kanadının öne çıkan ismi Mesud Pezeşkiyan, 28 Temmuz 2024’ten bu yana İran Cumhurbaşkanı olarak görev yapıyor. Tıp dünyasından siyasetin zirvesine uzanan kariyeriyle dikkat çeken Pezeşkiyan, hem akademik geçmişi hem de parlamentodaki uzun yıllara dayanan tecrübesiyle ülke yönetiminde yeni bir dönemin temsilcisi olarak gösteriliyor. Peki Mesud Pezeşkiyan kimdir, kaç yaşında ve nasıl cumhurbaşkanı oldu?
Mesud Pezeşkiyan Kimdir, Kaç Yaşında ve Aslen Nereli?
Mesud Pezeşkiyan, 29 Eylül 1954 tarihinde İran’ın Batı Azerbaycan eyaletine bağlı Mahabad kentinde dünyaya geldi. 69 yaşında cumhurbaşkanlığı görevine seçilen Pezeşkiyan, bu yönüyle İran tarihinde bu makama gelen en yaşlı isimlerden biri olarak kayıtlara geçti.
Mahabad’da büyüyen Pezeşkiyan’ın çocukluk ve gençlik yılları, etnik çeşitliliğin yoğun olduğu bir coğrafyada geçti. Bu sosyokültürel ortam, ilerleyen yıllarda savunduğu reformist politikaların temelini oluşturdu.
Mesud Pezeşkiyan’ın Etnik Kökeni Ne, Türk Mü?
Pezeşkiyan, İran Türkü bir aileye mensup. Etnik kimliğini açıkça dile getiren ve bunu siyasi duruşunun bir parçası haline getiren lider, özellikle azınlık hakları ve anadil eğitimi konusunda yaptığı açıklamalarla gündeme geldi.
Türk nüfusun yoğun yaşadığı bölgeleri temsil ettiği dönemlerde kültürel hakların genişletilmesi yönünde girişimlerde bulundu. Parlamento çatısı altında Türk nüfuslu bölgeler adına oluşturulan fraksiyonun kurulmasına öncülük etmesi, bu konudaki yaklaşımını net biçimde ortaya koydu.
Mesud Pezeşkiyan’ın Eğitim Hayatı ve Tıp Kariyeri Nedir?
Mesud Pezeşkiyan, Tebriz Tıp Bilimleri Üniversitesi’nden mezun oldu. İran-Irak Savaşı sırasında sağlık görevlisi olarak görev yaptı ve savaş koşullarında önemli deneyim kazandı. 1985 yılında pratisyen hekimlik eğitimini tamamladıktan sonra genel cerrahi alanında ihtisas yaptı.
1993 yılında kalp cerrahisi uzmanı unvanını aldı. Akademik alanda da yükselen Pezeşkiyan, Tebriz Tıp Bilimleri Üniversitesi’nde rektörlük görevinde bulundu. Tıp alanındaki disiplinli kariyeri, ilerleyen süreçte siyaset sahnesindeki yönetim anlayışına da yansıdı.
Mesud Pezeşkiyan Siyasete Nasıl Girdi, Hangi Görevlerde Bulundu?
Pezeşkiyan’ın siyasi kariyeri 1997 yılında Sağlık Bakan Yardımcılığı ile başladı. 2001-2005 yılları arasında Sağlık ve Tıp Eğitimi Bakanı olarak kabinede yer aldı. Bakanlık görevinden sonra yasama çalışmalarına yönelen Pezeşkiyan, 2008’den 2024’e kadar Tebriz, Osku ve Azerşehr bölgelerini temsilen beş dönem milletvekilliği yaptı.
2016-2020 yılları arasında Parlamento Birinci Başkan Yardımcılığı görevini üstlendi. Mecliste özellikle sosyal adalet, sağlık reformu ve etnik haklar konusunda aktif rol oynadı.
Mesud Pezeşkiyan İran Cumhurbaşkanı Nasıl Oldu?
2024 yılında yapılan seçimlerde muhafazakar aday Said Celili ile yarışan Pezeşkiyan, sandıktan galip çıkarak İran Cumhurbaşkanı seçildi. Reformist çizgisi ve uzlaşmacı dili, seçim sürecinde belirleyici unsurlar arasında gösterildi.
Göreve 28 Temmuz 2024’te başlayan Pezeşkiyan, özellikle ekonomik yaptırımların hafifletilmesi ve nükleer anlaşmanın yeniden canlandırılması için diplomatik temaslara ağırlık verdi.
Mesud Pezeşkiyan’ın Dış Politika Stratejisi Nedir?
Cumhurbaşkanlığı döneminde dış politika başlıkları öne çıktı. Batı ile yürütülen nükleer müzakerelerin yeniden canlandırılması ve yaptırımların kaldırılması yönünde mesajlar verdi. Bölgesel gerilimlerin arttığı 2025 yılında İran-İsrail hattındaki gelişmelerde temkinli ancak stratejik adımlar attı.
Uluslararası platformlarda İran’ın çıkarlarını koruma vurgusu yaparken, diplomatik kanalları açık tutma politikasını benimsedi.
Mesud Pezeşkiyan’ın Özel Hayatı ve Ailesi
Pezeşkiyan’ın özel yaşamı 1993 yılında yaşadığı acı bir kazayla değişti. Eşini ve bir çocuğunu trafik kazasında kaybeden lider, üç çocuğunu tek başına büyüttü. Kızı Zahra Pezeşkiyan’ın kimya yüksek mühendisi olduğu biliniyor.
Manevi dünyasında dini metinlere önem verdiği ifade edilen Pezeşkiyan, aynı zamanda futbola ilgi duyuyor ve İran’ın köklü kulüplerinden Traktör takımını destekliyor.
Mesud Pezeşkiyan, tıp alanındaki akademik birikimi, uzun soluklu siyasi tecrübesi ve reformist kimliğiyle İran yönetiminde farklı bir profil ortaya koyuyor. Etnik kökeninden dış politika vizyonuna kadar birçok başlıkta tartışılan lider, bölgesel dengelerin şekillendiği bir dönemde ülkesinin rotasını belirleyen isimlerden biri olarak öne çıkıyor.
