Biraz insan olmak yeterli
Bazı kurallar vardır; ne bir kitapta yazar ne de bir tabelada asılıdır. Kimse bize tek tek öğretmez onları. Okullarda dersi verilmez, sınavı yapılmaz. Ama yine de herkes bilir. Çünkü bu kurallar kanunlardan değil, vicdandan doğar. İnsan olmanın sessiz sözleşmesidir adeta.
Gerçek dünyada, yazılı olmayan ama hayatı ayakta tutan belli başlı ilkeler vardır. Bunlar, insanlığın temel taşlarıdır. Uymadığımızda sadece başkalarına değil, kendimize de zarar verdiğimiz kurallardır.
Öncelikle bir canlıya zarar vermemek… Belki de en basit görünen ama en çok ihlal edilen kural budur. Hayvanlara eziyet etmemek, onları bir eğlence aracı ya da değersiz varlıklar gibi görmemek gerekir. Çünkü acıyı hisseden her canlının yaşama hakkı vardır. Bir kedinin korkusu, bir kuşun çırpınışı, bir köpeğin sadakati bize şunu hatırlatır: Dünya sadece insanlara ait değildir. Biz bu gezegenin sahibi değil, misafiriyiz.
Aynı hassasiyet bitkiler ve doğa için de geçerlidir. Bir ağacı keserken sadece odun kesmeyiz; gölgesini, oksijenini, belki de yılların emeğini yok ederiz. Toprağı kirlettiğimizde sadece çevreyi değil, geleceğimizi kirletiriz. Oysa doğa bize cömerttir. Karşılık beklemeden verir: suyu, havayı, ekmeği, meyveyi… Bizden istediği tek şey saygıdır. Fakat çoğu zaman en çok ihmal ettiğimiz şey de budur.
Bir diğer önemli kural ise insana zarar vermemektir. Kulağa çok sıradan gelir ama belki de en zor olan budur. Çünkü zarar vermek sadece fiziksel değildir. Bir sözle kırmak, bir davranışla incitmek, görmezden gelmek, küçümsemek de yaralar açar. İnsan bazen tokattan değil, ilgisizlikten acı çeker. İşte bu yüzden empati kurmak, karşımızdakinin yerine kendimizi koymak, insan olmanın en temel gereğidir.
Toplumları ayakta tutan şey güç ya da zenginlik değildir; merhamettir. Saygıdır. Anlayıştır. Eğer insanlar birbirine iyi davranmayı başarabilseydi, belki de dünyanın yarısı daha yaşanabilir olurdu. Çünkü gerçek medeniyet gökdelenlerle değil, vicdanla ölçülür.
Belki de ihtiyacımız olan şey yeni kurallar koymak değil, zaten var olan o sessiz kuralları hatırlamak. Daha nazik olmak . Daha dikkatli yaşamak. Daha az tüketip daha çok korumak. Çünkü dünya bize miras kalmadı; biz onu gelecek nesillerden ödünç aldık.
Kısacası insan olmak, sadece yaşamak değildir. Yaşatmayı bilmektir. Sadece almak değil, korumaktır. Sadece kendini değil, tüm canlıları düşünmektir. Yazılı olmayan bu kurallara uyduğumuzda hem içimiz rahat olur hem de ardımızda daha temiz, daha huzurlu bir dünya bırakırız.
Belki de gerçek insanlık, tam olarak burada başlar
