Bir neslin geleceğe izdüşümü: 2026 YKS maratonunun ardından
Hafta sonu Türkiye’nin dört bir yanında, sokaklarda tanıdık bir telaş, okul kapılarında ise kalpleri ağızlarında atan anne babaların bekleyişi vardı. 2026 YKS maratonu, pazar günü yapılan son oturumların ardından nihayete erdi. Aylardır, hatta yıllardır odalarına kapanıp test kitaplarıyla sabahlayan, gençliklerini bir optik forma sığdırmaya çalışan yüz binlerce gencimiz derin bir nefes aldı. Şimdi gözler 22 Temmuz'daki sonuç açıklama tarihine çevrilmiş durumda. Ancak bu büyük operasyonel maratonu sadece rakamlar, barajlar veya yerleştirme oranları üzerinden okumak, kapıların ardındaki o gerçek gençlik dünyasını ıskalamamıza neden olur.
ÖSYM verilerine baktığımızda, bu yıl sınava başvuranların sayısının 2 milyon 425 bin seviyesinde kaldığını görüyoruz. Bu rakam, geçtiğimiz yıllarla kıyaslandığında üniversite sınavına olan genel talep eğiliminde dikkate değer bir düşüşe işaret ediyor. Eğitim sosyologları bu düşüşü, gençlerin yükseköğretime bakış açısının değişmesiyle açıklıyor. Artık sadece bir üniversite diploması sahibi olmak genç nesil için mutlak bir başarı kriteri değil. Z kuşağı, geleneksel 4 yıllık teorik eğitimler yerine hızla iş gücüne dönüşebilen dijital yetkinliklere, yazılım, yapay zeka uygulamaları ve pratik zanaat alanlarına yönelmeyi tercih ediyor. Yani sınav salonlarındaki sıraların seyrelmesi, gençlerin geleceği kurma stratejilerindeki radikal bir zihniyet değişiminin habercisi.
Barajların kalktığı sistemde rehberliğin önemi
Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından yürütülen ve bu yıl da devam eden "barajsız sistem" politikası, adayların üzerindeki psikolojik baskıyı bir nebze olsun hafifletiyor. Herhangi bir taban puan kısıtlaması olmaksızın, sadece ilgili testlerden 0,5 net çıkaran her adayın tercih hakkına kavuşması, teoride fırsat eşitliğini genişletiyor gibi görünebilir. Ancak bu durum, madalyonun diğer yüzünde çok daha çetin bir tercih simülasyonunu beraberinde getiriyor. Barajın olmadığı bir iklimde, doğru kariyer planlaması ve profesyonel rehberlik desteği almak, sınavda yüksek soru çözmek kadar hayati bir mukavemet alanına dönüştü. Gençlerin yığılmalar arasında kaybolmaması için, asıl maratonun tercih döneminde başlayacağını unutmamalıyız.
Bu hafta sonu o salonlarda ter döken her bir gencimiz, Türkiye'nin gelecekteki entelektüel ve ekonomik sermayesidir. Onları sadece kazandıkları ya da kazanamadıkları bölümlerle etiketlemek, bu ülkenin gençlik enerjisine yapılabilecek en büyük haksızlıktır. Eğitim sistemimizin ve biz yetişkinlerin asıl görevi; sınavın neticesi ne olursa olsun, o salonlardan çıkan her bir gence bu ülkenin onlara ihtiyacı olduğunu hissettirmek ve yollarını açmaktır. Sınav bitti; şimdi sıra onlara hak ettikleri vizyoner geleceği sunmakta.
