Okan Buruk gerçekleri

Trabzonspor-Galatasaray maçının en temel gerçeği şu, ev sahibinin planı sahada işlemiştir.

Öncesi ve sonrasında yaşananlar ise, futbol iklimimizin gerçekleridir, ne yazık ki!

Beş sene üst üste şampiyon olma ihtimali olan ilk teknik direktör Okan Buruk, topun ağzındadır. Oysa, camiasının unutulmaz gurur kaynağı başarılarının da mimarı olmuştur. Guy Roux Fransa’da Auxerre’i 44 yıl çalıştırmıştır. Alex Ferguson, 27 yıl çalıştığı Manchester United ile “Sir” ünvanına ulaşmıştır. Arsen Wenger, Arsenal’de 22 yıllık döneminde sadece 3 kez şampiyonluk yaşamıştır. Türkiye’de Fatih Terim’i de geçerek kesintisiz en uzun süre takım çalıştıran olmasına rağmen Okan Buruk’un yarını, belirsizdir.

İlkay Gündoğan, “aldığı paranın karşılığını vermeyen, Türkiye ve Ligini küçümseyen tavrı var” iddiasıyla eleştirilirken, savunmasını eşi yapmış ve sebebi teknik heyet açıklasın diyebilmiştir. Galatasaray yönetiminin dikkat etmesi gereken husustur.

Trabzonspor Başkanı’nın “parası neyse öderiz” diyerek küfürlü tezahürata zemin olan şarkıyı çaldırttığı iddiası faciadır. Derhal açıklama gereklidir.

Fenerbahçe ve Beşiktaş’ın yayıncı kuruluş tavrı, bildirileri önemli ve değerlidir. Yayıncı kuruluşun “dokunulmaz” tavrı büyük sakıncadır.

“Hakemler de insandır, hata yapar” açıklamasına rağmen TFF ve MHK hakemlerin gerekli gelişimini sağlayamamıştır. Niyet okumaya gerek yok, kötü hakemlik yapılıyor. Standart ve hakkaniyet görülmüyor. Oysa “adil karar” ve hızlı oyun” hakemlerin de Türk Futbolunun da kurtuluşu olacaktır.

***

ENERJİDE ELEKTRİFİKASYON GERÇEKLERİ

Dünyanın en büyük sektörü, tarihin en karmaşık ve yüksek mücadelesini veriyor. Enerjide, ABD-İran-İsrail savaşı, Ukrayna-Rusya savaşı bir yanda, yapay zekâ ile geometrik gelişen ihtiyaçlar bir yanda; elektrifikasyon talebi somut bir şekilde gelişiyor.

Arz, talebi nasıl karşılayacak büyük soru. Çünkü, yeşil hassasiyetler, fosil yakılardan çıkış güçlü argümanlar ama yüksek maliyet ve finans kaynaklarına erişim süreci zorluyor.

Uluslararası Enerji Ajansı IEA Başkan Dr. Fatih Birol, şebeke kapasitesi ve maliyetle ilgili zorluklar sürse de elektrifikasyona geçişin sermaye piyasaları tarafından güçlü bir şekilde desteklenmeye devam ettiğini söyledi.

Bu açıklama daha birkaç gün öncesine ait. Risk korkuları nedeniyle yapay zekâ yatırımlarının yavaşlaması gündemde. Ayrıca ancak enerji altyapısı için çok büyük yatırım yapılması ihtiyacı var. Daha geniş çaplı bir elektrifikasyonun önünde iki engel görülüyor: Şebeke kapasitesinin yetersizliği ve tüketicilerin fosil yakıtlar yerine elektriği tercih etmelerini sağlayacak kadar düşük maliyetlerin korunması gerekliliği.

Şebeke deyince elbette büyük maliyetlerden söz ediliyor. Dr. Birol, hükümetlerin bu sorunları finansman tedbirleri yoluyla ele alabileceğini ifade ediyor. Ancak yenilenebilir kaynaklara yönelimi de destekleyen bu durum, Trump kararları ile zedeleniyor. Oysa, yenilenebilir hem talep karşılayacak hem de yeşil dönüşümde anahtar olacaktır.

***

TRUMP’IN SINIRSIZ KARBONU

ABD Çevre Koruma Ajansı EPA, elektrik santralleri için karbon emisyonu sınırlarını yürürlükten kaldırıyor.

Kömür ve doğal gazla çalışan elektrik santrallerinin karbon emisyonlarına yönelik eski Başkan Joe Biden döneminde belirlenen sınırlandırmalarını yürürlükten kaldıran ve bu tesislere ilişkin gelecekteki iklim odaklı düzenlemeleri engelleyen kurallar duyuruldu.

EPA'nın Temiz Hava Yasası (Clean Air Act) kapsamında sektörün sera gazı emisyonlarını düzenleme yetkisine sahip olmadığı da belirtilerek, enerji sektörünü hedef alan gelecekteki iklim düzenlemelerini önlemek amacıyla, elektrik santralleri için kalan tüm sera gazı emisyonu gerekliliklerinin de kaldırılması önerildi.

Bu hamleler, Başkan Donald Trump'ın, yönetiminin enerji üretimini engellediğini savunduğu ABD iklim politikasını geri alma çabalarının bir parçası niteliğinde.

Duyuru, küresel yetkililerin enerji güvenliği, baz yük kapasitesinin artırılması ve "düzenleyici verimlilik" konularını gündeme alan G20 enerji bakanları toplantısında yapıldı.

Bu karar ile Trump yönetimi fosil yakıtların önünü açıyor. Baştan bu yana yenilenebilir kaynaklara soğuk yaklaşan, “Çin’de hiç güneş paneli yok, yapıp satıyorlar” gibi gerçek dışı açıklamalar yapan Trump, enerji üzerinden ekonomik hamlelere devam ediyor. Bu durum yasalaşırsa, 370 milyon dolar tasarruf hedefi var.

Ancak çevre ve halk sağlığı savunucuları, düzenlemelerin kaldırılmasının milyarlarca dolarlık halk sağlığı ve çevre zararına yol açacağını ifade ediyor. Daha ucuz doğal gaz ve yenilenebilir enerjinin varlığı nedeniyle ABD'de istikrarlı bir şekilde düşüş gösteren kömürle elektrik üretiminin canlanacağı öngörülüyor. Trump, "Kömür güvenilir, uygun maliyetli ve emniyetlidir." yorumuna varıyor. Ancak enerji şirketleri, farklı eyaletlerde hala emisyon azaltım kurallarıyla karşı karşıya bulunuyor.

***

COP31 VE HİDROJEN

Dünya, Kasım ayında Antalya’da buluşacak ve ortak sorunlara çözüm arayacak. Trump’ı fosil yakıt destekleri elbette gündemde yer alacak. Ancak, bu gelişmelere rağmen büyük temiz enerji yatırımları durulmuyor. Son olarak İspanyol enerji şirketi Moeve, 1 milyar Avroluk Onuba yeşil hidrojen projesinin inşasına başladı. Proje 300 milyonun Avro üzerinde AB desteği alıyor. Toplam 2 GW elektroliz kapasitesi hedefliyor; yükselen doğal gaz fiyatlarının yeşil hidrojen ile gri hidrojen arasındaki maliyet farkını yeniden daralttığı belirtiliyor.

Böylece ortaya çıkanlar şu başlıklardır:

rekabetçilik yalnız elektrolizör maliyetine bağlı değil;

doğal gaz fiyatı + elektrik fiyatı + karbon fiyatı + kamu desteği + offtake birlikte sonuç belirleniyor.

Enerji güvenliği şoku, kısa vadede fosil yakıtlara dönüş yaratabilir

Yeşil hidrojen projelerinin ekonomik gerekçesini güçlendirmiştir.

Bir başka önemli örnek de Japonya’dan geldi. İsveç merkezli Scania ile Japon otomotiv markası Toyota, 40 ağır vasıtalık iş birliğini duyurdu. Üçüncü nesil hidrojen yakıt hücresi sistemleri sağlanacak ve bu sistemle çalışan elektrikli kamyonların, lojistik operasyonlarında performansı değerlendirilecek.

Yeşil Hidrojen Üreticileri Derneği (H2DER) Başkanı Yusuf Günay, söz konusu iş birliğinin yeşil dönüşüm hassasiyetinin önemli bir örneği olduğunu şu sözlerle yorumladı:

"Krizin sebebi, temelde karbon emisyonu, bunun da yüzde 72 oranında müsebbibi enerji sektörüdür. Yeşil hidrojen, yenilenebilir kaynaklardan elde edilen temiz elektrik vasıtasıyla üretilir, karbon salımı sıfırdır. Türkiye, bu alanda hız kesmeden çalışıyor. Hidrojenli lokomotifler için İngiltere ile anlaşma sağladı. H2DER üyesi Biga H2, pilot bir uygulama ile hidrojenle çalışan ağır vasıtalar üretimi için çalışma başlamıştır. Kamu kararlılığı, mevzuatın hızla tamamlanmasını sağlayacaktır. Fiyat konusu da temiz enerji için özel teşvik ve desteklerle gelişecektir.