Şirketlerde asgari sermayeye uyum zorunluluğu (1)

YAYINLAMA: | GÜNCELLEME:

BİR BAKIŞTA

 

1. DÜZENLEMENİN GELİŞİMİ

Yükümlülük tek bir düzenlemeyle değil, üç yıla yayılan dört adımla şekillendi. Sırayı bilmek önemli, çünkü sahada hâlâ ilk adımın mantığıyla (“mevcut şirketlere dokunulmuyor”) hareket eden şirketlere rastlanıyor.

Tablo 1. Asgari sermaye düzenlemesinin kronolojisi

2. KİMLER KAPSAMDA?

Kapsam, tescilli sermayesi yeni eşiklerin altında kalan bütün anonim ve limited şirketlerdir. Şirketin faal olup olmaması, kâr ya da zarar etmesi, ortak sayısı veya sektörü bu açıdan fark yaratmaz. 1 Ocak 2024 ve sonrasında kurulan şirketler zaten yeni tutarlarla kurulduğu için sorun, ağırlıklı olarak bu tarihten önce kurulmuş ve sonrasında sermaye artırmamış şirketlerde toplanıyor.

Tablo 2. Eşikler ve uyumsuzluğun sonucu

Üçüncü satır ayrıca dikkat ister. Kayıtlı sermaye sistemindeki bir anonim şirketin çıkarılmış sermayesi 250.000 TL’nin de altındaysa, şirket yalnızca sistemden çıkmakla kalmaz; genel kural gereği infisah riskiyle karşılaşır. Bu şirketlerin önce 250.000 TL eşiğini, sistemde kalmak istiyorlarsa ayrıca 500.000 TL eşiğini hedeflemesi gerekir.

İlk kontrol basittir: Ticaret sicili gazetesindeki son sermaye tescili ile MERSİS kaydına bakılır. Muhasebe kayıtlarındaki 500 Sermaye hesabı değil, tescil edilmiş sermaye esas alınır.

3. KANUN KOYUCUNUN TANIDIĞI KOLAYLIK: NİSAP VE İMTİYAZ

Olağan koşullarda sermaye artırımı bir esas sözleşme değişikliğidir ve nitelikli nisaplara tabidir. Anonim şirkette sermayenin en az yarısının toplantıda temsil edilmesi aranır. Limited şirkette ise artırım “önemli kararlar” arasındadır; temsil edilen oyların en az üçte ikisi ile oy hakkı bulunan esas sermayenin salt çoğunluğunun bir arada bulunması gerekir. Ortakların bir kısmına ulaşılamayan, miras yoluyla payları dağılmış ya da ortaklar arasında ihtilaf bulunan şirketlerde bu nisaplar süreci kilitleyebilir.

Geçici Madde 15’in ikinci fıkrası bu kilidi açıyor. Sermayenin kanuni asgari tutara yükseltilmesi amacıyla toplanan genel kurullarda:

toplantı nisabı aranmaz,

karar, toplantıda mevcut oyların çoğunluğuyla alınır,

bu kararlara karşı imtiyaz kullanılamaz.

Üç noktanın altını çizmek gerekir. Birincisi, kolaylık yalnızca asgari tutara yükseltme amacıyla sınırlıdır; şirket bu vesileyle sermayesini eşiğin epeyce üzerine çıkarmak istiyorsa, aşan kısım bakımından olağan nisapların aranıp aranmayacağı tartışmaya açıktır ve ihtiyatlı davranmak gerekir. İkincisi, kolaylık çağrı, gündem, hazır bulunanlar listesi, tutanak, tescil ve ilan gibi usul kurallarını ortadan kaldırmaz. Üçüncüsü, nisap kolaylığı tür değiştirme gibi alternatif işlemler için geçerli değildir.

Ortakların artırıma payları oranında katılma hakkı (rüçhan hakkı) da yerinde durur. Bu hakkın haklı bir sebep olmaksızın bertaraf edilmesi ya da artırımın bir ortağın payını sulandırmak için araç hâline getirilmesi, kararı iptal davasına açık hâle getirir.

gözden geçirmek için iyi bir vesiledir. (Devamı yarın)

Yorumlar
Yorumlar yükleniyor...
Daha fazla yorum yükle...