50 yıllık gizem sonar teknolojisiyle çözülüyor
Yaklaşık yarım asırdır akıbeti bilinmeyen Türk Hava Yolları’na ait “Bursa” adlı Fokker F-28 uçağının izine, ileri su altı arama teknolojileri sayesinde ulaşıldığı iddia edildi. 1975 yılında Marmara Denizi’ne düşen ve bugüne kadar enkazı bulunamayan uçakla ilgili yürütülen çalışmalarda, sonar tarama sistemleri kritik rol oynadı.
Uzun süredir deniz tabanını tarayan araştırmacı Nedim Kuru ve ekibi, yüksek çözünürlüklü sonar ve su altı drone teknolojileri kullanarak Marmara Denizi’nin derinliklerinde detaylı analizler gerçekleştirdi. Büyükçekmece ve Ambarlı açıklarında yapılan son çalışmalarda, sonar görüntülerinde uçağın kokpit ya da burun bölümüne benzeyen büyük bir yapının tespit edildiği öne sürüldü.
Ekip, daha önceki dalışlarda da su altı drone’larıyla deniz tabanında bazı metal parçaları görüntülemişti. Son aşamada ise klasik görsel taramanın ötesine geçilerek, aktif sonar sistemleriyle geniş alan taraması yapıldı. Bu yöntem sayesinde görüş mesafesinin sınırlı olduğu derin sularda dahi, büyük cisimlerin üç boyutlu izlerinin kayda alınabildiği belirtildi.
Sonar ve su altı drone’ları devrede
Ekip, daha önceki dalışlarda da su altı drone’larıyla deniz tabanında bazı metal parçaları görüntülemişti. Son aşamada ise klasik görsel taramanın ötesine geçilerek, aktif sonar sistemleriyle geniş alan taraması yapıldı. Bu yöntem sayesinde görüş mesafesinin sınırlı olduğu derin sularda dahi, büyük cisimlerin üç boyutlu izlerinin kayda alınabildiği belirtildi.
Yapılan değerlendirmelere göre tespit edilen yapının, deniz tabanında yaklaşık 75 metre derinlikte bulunduğu düşünülüyor. Ekip, hava ve deniz koşullarının elverişli hale gelmesiyle birlikte, sonar verileriyle işaretlenen noktaya yeni nesil su altı drone’larıyla yeniden dalış yapmayı planlıyor. Amaç, elde edilen teknolojik verileri görsel kayıtlarla doğrulamak.
Uzmanlara göre bu çalışma, gelişmiş sonar teknolojilerinin ve insansız su altı araçlarının, yıllardır çözülemeyen deniz kazalarının aydınlatılmasında ne kadar kritik bir rol oynadığını bir kez daha ortaya koyuyor. Dönemin teknik imkânsızlıkları nedeniyle bulunamayan enkazın, modern arama teknolojileri sayesinde ilk kez bu kadar net şekilde tespit edilmiş olabileceği değerlendiriliyor.
1975 Marmara faciasında olay anı
1975 yılına tarihlenen Türk Hava Yolları’nın TK345 sefer sayılı Fokker F-28 “Bursa” uçağı, 30 Ocak 1975’te Marmara Denizi’ne düşmüştü.
Uçak, İzmir’den İstanbul’a yaklaşırken Yeşilköy Havalimanı’ndaki elektrik kesintisi nedeniyle pist aydınlatmasının kaybolması üzerine inişi bırakıp yeniden tırmanma manevrası yapmıştı. Ancak iletişim kısa süre sonra kesildi ve uçak Marmara Denizi’ne çakıldı; kazada 38 yolcu ve 4 mürettebat olmak üzere 42 kişi yaşamını yitirdi.
Resmî kaza araştırmasında, uçak inişe geçerken pist ışıklarının kaybolmasına bağlı olarak yapılan yaklaşmanın ardından kontrolsüz şekilde denize daldığı ve bunun “kontrollü uçuşta yere çarpma (CFIT)” tipi bir kaza olduğu belirtiliyor, ancak eksik veri ve enkazın bulunamaması nedeniyle kazanın kesin nedeni hâlâ net olarak ortaya konamadı.
